Dünyada Görülen Salgın Hastalıklar

by merak-aver
0 Yorum

Dünyada görülen salgın hastalıklar insanların ölüm nedenlerinin başında gelir ve tarihin şekillenmesinde önemli bir role sahiptirler. Dünyada görülen salgın hastalıklar çok kısa bir süre içerisinde binlerce ve hatta bazen milyonlarca insanın ölümüne yol açtılar, imparatorluklar çökertip, orduları kırdılar, toplumun psikolojisinde derin tahribat yaptılar.

Tarih boyunca salgın hastalıklarla savaşan dünya, şu anda da Corona virüsüne karşı büyük ve zorlu bir savaş vermekte. Üstelik bu seferki o kadar büyük bir savaş ki, salgının başlamasının üzerinden henüz birkaç ay geçmesine rağmen daha şimdiden yaptığı etkiyle dünya tarihindeki salgın hastalıkların çoğunu geride bıraktı. Bu durum akıllara, tarihte dünyada görülen salgın hastalıkları getirdi.

İşte dünyada görülen salgın hastalıklar tarihçesi ve iz bırakan 30 salgın hastalık;

DÜNYADA GÖRÜLEN SALGIN HASTALIKLAR

 

1- ATİNA VEBASI M.Ö 429-426

Yunanistan 75.000-100.000 ölüm

 

2- ANTONİNUS VEBASI 165-180

– 165-180 yılları arasında yaşandığı tahmin edilen salgın, Yakın Doğu’daki seferlerden Roma İmparatorluğu’na dönen askerler tarafından getirilmiştir.

– Romalı bir tarihçi olan Dio Cassius’a göre (155–235), salgın Roma’da günde 2000 kişinin ölmesine sebep olmuştur, bu sayı salgından etkilenenlerin çeyreği kadardı, bu hastalığa %25 öldürme oranı vermektedir.

– Hastalıktan dolayı ölen kişi sayısının 5 milyon civarında olduğu tahmin edilmektedir ve hastalık bazı bölgelerde nüfusun üçte biri kadarını öldürmüş ve Roma ordusunu harap etmiştir.

3- JUSTİNİANUS VEBA SALGINI 541-542

– Veba Salgını, pandemi olup, özellikle Bizans İmparatorluğu’nun başkenti Konstantinopolis’i, Sasani İmparatorluğu, Akdeniz etrafında bulunan liman şehirlerini etkilemiştir.

– Tarihteki en büyük veba salgınlarından biridir.

– İlk salgında yaklaşık 25 milyon sonra gelen iki yüzyıl boyunca tekrarlarında 50 milyon kişi ölmüştür.

4- KARA ÖLÜM-VEBA 1347-1357

– Asya’nın güney batısında başlayarak 1340’lı yılların sonlarında Avrupa’ya ulaşmıştır.

– Salgın, yalnızca 14. yüzyılda yaklaşık 200 milyon kişinin ölümüyle sonuçlanmıştır.

– Kesin olmayan kaynaklara göre Çin ve Orta Asya’dan başlayan veba, 1347’de Kırım’da bir Ceneviz ticaret merkezini kuşatan Moğol ordusunun vebalı cesetleri mancınıkla kentin içine atmasıyla Avrupa’ya taşınmıştır.

– 14. yüzyılda bu salgına “Büyük Ölüm” dense de, daha sonraki yıllarda “Kara Ölüm” olarak tanımlanmıştır. Bunun sebebi de, genel inanca göre, bu hastalık sonucunda deri altı kanamalar yüzünden derinin siyaha dönmesidir.

 

5- MEKSİKA KANAMALI ATEŞ SALGINI 1576

– Salgının nedeni bilinmemektedir. Yerli bir kanamalı ateş türü olabileceği ve 1576 yılında, son 500 yıldaki en kötü kuraklığın Avrupayı istilasının ardından salgının daha da çok yayılmış olabileceği düşünülmektedir.

– 1576’daki salgına tanık olmuş bir hekim olan Francisco Hernandez’e göre, hastalığın belirtileri ateş, şiddetli baş ağrısı, baş dönmesi, siyah dil, koyu renkli idrar, dizanteri, şiddetli karın ve göğüs ağrısı, baş-boyun nodülleri, nörolojik bozukluklar, sarılık ve burundan, gözlerden ve ağızdan aşırı kanamadır.

– Ölüm ise 3 ila 4 gün arasında gerçekleşmektedir.

– Kanamalı ateş olduğundan şüphelenilen toplam 12 tane salgında 2-25 milyon insan hayatını kaybetmiştir.

6-İTALYAN VEBASI 1629-1631

İtalya 280.000 ölü

7-BÜYÜK LONDRA VEBASI 1665-1666

– Büyük Londra Vebası, 1665–66 yılları arasında İngiltere Krallığı’nda yaşanmış son büyük epidemiktir.

– Büyük Veba 100.000 kişiyi, yani Londra nüfusunun yaklaşık %15’ini öldürmüştür.

8- BÜYÜK VİYANA VEBASI 1679

Avusturya 76.000 ölü

9-1738’İN BÜYÜK VEBASI

Balkanlar 50.000 ölü

10-RUS VEBASI 1770-1772

Rusya 50.000 ölü

11-PHİLADELPHİA SARIHUMMA SALGINI 1793-1798

– 1793 Philadelphia sarıhumma salgını sonucu 5.000 veya daha fazla insanın öldüğü resmi olarak belgelenmiştir.

– Eylül ayının sonuyla beraber, 20.000 insan yaşadığı şehri terk etmiştir.

– Salgının 50.000 kişiye bulaşması onu ABD tarihinin en ciddi salgınlarından biri yapmıştır.

– Hastalığın sivrisinekler aracılığıyla bulaştığı henüz bilinmiyordu ve bu nedenle doktorların denediği çeşitli tedavilerden bir netice alınamadı. Bu sonuca ancak on dokuzuncu yüzyılın sonlarında ulaşıldı.

– Philadelphia, yaklaşık 50.000 nüfusuyla zamanının en büyük şehriydi ve o yıllarda ABD’nin geçici başkentiydi. Bu nedenle salgının yayılmasını önlemek için Başkan Washington sonbaharda hükümeti geri taşımak üzere şehri terk etti.

– Ekim ayında, havaların soğumaya başlamasıyla salgın gücünü kaybedip ortadan kayboldu.

 

12-İLK KOLERA PANDEMİSİ 1817-1824

– Tarih boyunca koleranın kaynağı her zaman Hindistan olmuştur.

– Hintlilerin dini alışkanlıkları ve Ganj nehrinin bu din üzerinde önemli bir yerinin olması (nehirde yıkanmanın günahlardan arındırdığına olan inanç vb.) sağlık şartları çok düşük durumda bulunan bu ortamda, hastalığın bir anda yayılmasına sebep olmaktaydı.

– Salgının bir pandemi haline gelmesinin en büyük sebebi ise İngilizlerdi. İngiltere’nin Hindistan’daki savaşlarıyla yerinden edilen nüfus, hem İngiliz askerlerini hastalığa maruz bıraktı hem de pek çok Hintliyi hastalıklarıyla birlikte yurtlarının dışına sürdü.

– Bunun yanında, ulaşım ve taşımadaki hızlı gelişmeler ve İngiltere’nin sömürge anlayışının bir sonucu olan liman ticareti salgın önleme çalışmaları olmaksızın gemilerin bir limandan ötekine bakteriyi taşımalarına sebep oldu.

– Bu ilk salgın tam anlamıyla şok ediciydi. Çünkü kolera, ani ve hızlı olma özelliği nedeniyle ciddi boyutlara ulaşabilen, ilk belirtilerin ortaya çıkışından sonraki 3-4 saat içerisinde insanı öldürebilen, kısa zaman içinde de binlerce insana yayılabilen ciddi bir hastalıktı.

– Salgının sebep olduğu ölüm sayısı hala bilinmemektedir. Belirli alanlarda çalışan akademisyenler ölüm sayısını tahmin etmelerine yardımcı olacak çalışmalarının neticesinde 100 bin civarı insanın öldüğünü belittiler

13- 2. KOLERA PANDEMİSİ 1829-1851

Asya, Avrupa, Kuzey Amerika 100.000 ölü

14-TİFÜS SALGINI 1847-1848

– Tifüs aşırı kalabalığın ve kötü sağlık koşullarının etkili olduğu yerlerde sık rastlanır. Hastalık insandan insana bitlerle bulaştırılır. Enfekte bit, insanlardan kan emerken Rickettsia’ları saçlı deri üzerine bırakır. Bu kişiler kaşıma ve ovalama ile Rickettsia’ların tahriş olmuş cilt yüzeylerinden içeri girmesine neden olurlar ve böylece bulaşma meydana gelir.

– Afrika’nın ortası ve doğusunda, Amerika’nın ortası ve güneyi, Asya’nın soğuk bölgelerinde görülür.

– Tifüs etkili olduğu 2 sene içerisinde 20 bin insanın ölümüne yol açmıştır.

15- 3. KOLERA PANDEMİSİ 1852-1860

Rusya 1.000.000 ölü

16- 5. KOLERA PANDEMİSİ 1881-1896

Hindistan, Almanya 9.000 ölü

17- GRİP PANDEMİSİ(RUS GRİBİ) 1889-1890

– Asya kıtasında özellikle Rusya’yı etkisi altına aldığı için salgın bu isimle anılmıştır.

– Dünya çapında 1.000.000 insanın ölümüne sebep olmuştur.

18- 6. KOLERA PANDEMİSİ 1899-1923

Asya, Avrupa, Afrika 800.000 ölü

19- 3. VEBA PANDEMİSİ 1900-1904

San Fransisco 113 ölü

 

20- İSPANYOL GRİBİ 1918-1920

dünyada görülen salgın hastalıklar

– İspanyol Gribi kesin olmayan kaynaklara göre ilk kez 11 Mart 1918’de ABD’nin New Mexico eyaletinde tespit edildi.

– Salgın 1918 yılının Eylül-Kasım aylarında zirve noktasına ulaştı ve Osmanlı Devleti dâhil tüm dünya ülkelerini etkiledi.

– Gene kesin olmayan kaynaklara göre İspanyol Gribi, 18 ay içinde 50 ile 100 milyon arası insanın ölümüne sebep olarak insanlık tarihine bilinen en büyük salgın olarak geçti. Bu rakam o dönemin nüfusunun yaklaşık %15 ine tekabül ediyordu.

– Hindistan’da 17 milyon (ülke nüfusunun %5 i) yaşamını yitirmiştir

– ABD nüfusunun yaklaşık olarak %28 i salgına yakalanmış ve 500-675 bin insan yaşamını yitirmiştir.

– Britanya’da 250 bin, Fransa’da 400 bin insanın öldüğü tahmin edilmektedir.

– İspanyol Gribinin özelliği,2019 yılında meydana gelen Coronavirüs Pandemisi’nin aksine zayıf, yaşlı ve çocuklardan çok, sağlıklı genç erişkinleri etkilemiştir.

– Birinci Dünya Savaşı’nın son zamanlarında tüm dünyayı etkisi altına alan bu salgın bazı tarihçilere göre de dört yıl süren savaşı sona erdiren görünmeyen sebep olmuştur.

– Aslında salgın İspanya’da başlamamasına rağmen “İspanyol Gribi” olarak adlandırılmasının sebebi İspanya’nın, Birinci Dünya Savaşı’nda yer almamış olması ve askerî sansür nedeniyle diğer Avrupa devletlerinde salgından söz edilmezken İspanyol basınının salgın konusunu ilk kez gündeme getirmiş olmasıdır.

– Metin Özata’nın yazdığı kitabına göre Mustafa Kemal Atatürk de Samsun’a hareket etme hazırlıkları içerisindeyken bu salgına yakalanmış ve hastalığı Beşiktaş’taki evinde geçirmiştir.

21- ASYA GRİBİ 1957-1958

– 1957 yılında Çin’den başlamıştır, Uzakdoğu’ya daha sonra da Avustralya, Amerika ve Avrupa’ya yayılmış olmasından ötürü Asya Gribi olarak isimlendirilmiştir.

– Bu büyük salgında, ABD’de 40 milyon insanın Asya gribine yakalandığı ve 8 bin kişinin öldüğü bilinmektedir.

– Asya gribinin virüsleri özelliklerini değiştirebilmektedir. Virüsün özelliklerini değiştirmesi bu hastalığa karşı geliştirilen aşının etkisini kısıtlamaktadır.

– Grip dünya çapında 2 milyon insanın ölümüne sebep olmuştur.

22- HONG KONG GRİBİ 1968-1969

Hong Kong Gribi, 1968-1969 yılları arasında dünya çapında yaklaşık bir milyon insanı öldüren 2. kategoriye ait grip salgınıdır.

– Dünya tarihindeki pek çok salgın gibi bu salgın da ilk kez Hong Kong’da ortaya çıktığı için Hong Kong gribi olarak adlandırıldı. Hong Kong nüfusunun yaklaşık %15’i (500 binkişi) salgından etkilenmişti.

– Virüs, ABD’nin Vietnam’da savaşan birliklerinin ülkeye geri dönüşüyle ABD’de de yayılmaya başladı. 1968 yılında ABD’deki salgınların artmasından bir ay sonra virüs aşısı bulundu ve salgın durdurulmuş oldu.

dünyada görülen salgın hastalıklar23- HIV-AIDS PANDEMİSİ 1960-Günümüz

– AIDS küresel bir pandemidir.

– 2014 yılı itibarıyla, dünyada yaklaşık 36.9 milyon insan HIV virüsüne sahiptir.

– 2012 yılında, yaklaşık 17.2 milyon erkek, 16.8 milyon kadın ve 3.4 milyon 15 yaşından küçük çocuk AIDS hastasıydı.

– 2010 yılında 1.8 milyon insan AIDS nedeniyle hayatını kaybetti, bu sayı 2005 yılında 2.2 milyondu.

–  2014 yılında CIA World Factbook’dan alınan HIV/AIDS verilerine göre 1997 yılında 3,3 milyon Enfekte hasta sayısı ile zirve noktasına eriştiğini tahmin ediliyor.

– HIV/AIDS salgınından en çok etkilenen bölge Sahra Altı Afrika’sıdır. 2010 yılı sonu ile bu bölgede yaklaşık 23 milyon HIV/AIDS’li hasta bulunmaktadır ve toplam hastaların % 68 i bu bölgededir.

24- SARS 2002-2003

– Sars, şiddetli akut solunum yolu sendromu corona virüsünün (SARS-CoV) neden olduğu bir hastalıktır.

– İlk belirtiler grip benzeri hastalık şeklinde görülür ve ateş, öksürük, boğaz ağrısı içerebilir. Tüm hastalar için ortak tek belirti ise 38 ° C üstünde seyreden ateştir. Nefes darlığı daha sonra ortaya çıkabilir. Hastalık ilk aşamada soğuk algınlığı gibi belirtiler gösterir.

– Kasım 2002 ile Temmuz 2003 tarihleri ​​arasında Hong Kong’da başlamıştır. Salgın daha sonra 37 ülkeye daha yayılmış ve neredeyse pandemik hale gelmiştir.

– Dünya çapında 8422 vaka ve 916 ölüme ulaşmıştır.

– Bugün itibarıyla, 2003 yılı Haziran ayında görülen son enfekte insan vakasının ardından SARS yayılması tamamen önlenmiştir.

– SARS virüsünün biyolojik bir silah olarak laboratuvarda tasarlandığı konusunda bir takım teoriler gündeme gelmiştir. Rus ilaç akademisi üyesi Sergei Kolesnikov “Bu virüs sadece laboratuvarda üretilebilir, belki de üretim aşamasında dışarı sızdırılmıştır” demiştir.

25- 2009 GRİP PANDEMİSİ(DOMUZ GRİBİ)

– Domuz gribi, domuzlarda oluşan virüse çok benzediği için adına Domuz Gribi denmiştir.

– Kümes hayvanları ve domuzlar ile yakın temasta çalışan kişiler, özellikle korumasız bir şekilde temasta bulunanlar, eğer hayvan insana bulaşabilen bir virüs taşıyorsa bulaşma riski altındadır.

– Domuz Gribi, insandan insana bulaşabilecek şekilde yapısını değiştirebilmektedir. 2009 yılındaki domuz gribi vakılarının bu tip bir virüs tarafından oluştuğu belirtilmektedir. Gribin aşısı bulunmaktadır.

-Dünya çapında 14 bin insanın ölümüne sebep olmuştur.

26- HAITI KOLERASI (2010-…)

Hispanyola 8.500 ölü

27- ORTADOĞU SARS VİRÜSÜ (2012-…)

Dünya çapında 449 ölü

28- EBOLA VİRÜSÜ (2013-2016)

– Ebola virüsü, ismini hastalığın 1976’da ilk görüldüğü bölge olan Demokratik Kongo yakınlarında bulunan ve yerel dilde “Siyah Nehir” olarak adlandırılan Ebola Nehri’nden alır.

– Batı Afrika Ebola salgını, Aralık 2013’te Gine’de başlayıp Liberya, Sierra Leone başta olmak üzere Batı Afrika ülkelerine yayılan ve Haziran 2016’da sona eren Ebola kanamalı ateşi salgınıdır.

– Salgın sonucunda virüs 28 bin 616 kişiye bulaşmış, 11 bin 325 kişi hayatını kaybetmiştir (Ölüm oranı: %39,5).

– Söz konusu salgın, hastalığa yakalanan kişi ve ölümler açısından tarihin en ölümcül ebola salgınıdır.

Vakaların sayısı Ekim 2014’te zirveye çıktı ancak bu tarihten sonra uluslararası çabaların etkisiyle ile düşüşe geçti.

29- HİNDİSTAN DOMUZ GRİBİ (2015-…)

Hindistan ölü sayısı 2.035

30- KORONAVİRÜS PANDEMİSİ (2019-…)

Koronavirüs pandemisi dünyada görülen salgın hastalıklar içerisinde en kötülerinden olmasa da her geçen gün can almaya devam ediyor…

Dünyada görülen salgın hastalıklar ile ilgili siz değerli okuyucularımıza bilgi vermeye çalıştık. Konunun devamı niteliğindeki Osmanlı Devletinde yaşanan salgın hastalıklar yazımızın da ilginizi çekebileceğini düşünüyoruz. lütfen düşüncelerinizi bizimle paylaşın.

You may also like

Yorum Yaz